Giải mã chiến lược “can dự thận trọng” của ASEAN với BRICS
Tại sao chỉ có Indonesia theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ, trong khi Thái Lan, Malaysia và Việt Nam lại hài lòng với vai trò “đối tác” của BRICS?
Sau Thái Lan và Malaysia, Việt Nam vào tháng trước đã trở thành quốc gia Đông Nam Á thứ ba gia nhập BRICS với tư cách “quốc gia đối tác” (partner country). Quan hệ đối tác BRICS – một cơ chế hợp tác mở rộng được thiết lập tại Hội nghị Thượng đỉnh Kazan của nhóm vào tháng 10/2024 – cho phép các quốc gia tham gia vào BRICS một cách linh hoạt. Bên cạnh ba quốc gia này, Indonesia đã trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên đạt được tư cách thành viên đầy đủ của BRICS vào tháng Một.
Vì sao Bangkok, Kuala Lumpur và Hà Nội chỉ gia nhập BRICS với tư cách là các “quốc gia đối tác”, trong khi Indonesia quyết tâm theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ? Bằng việc lựa chọn vị thế đối tác, Thái Lan, Malaysia và Việt Nam có cách tiếp cận thận trọng giữa BRICS và phương Tây – những bên vẫn đang bất đồng sâu sắc trong nhiều vấn đề quan trọng.
Với 10 thành viên chính thức và 10 quốc gia đối tác trải rộng trên ba châu lục, BRICS hiện chiếm 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, trở thành một nền tảng quyền lực đối với các quốc gia muốn giảm phụ thuộc vào phương Tây. Thái Lan, Malaysia và Việt Nam – những nước theo đuổi chính sách đối ngoại dựa trên cân bằng chiến lược – phù hợp với mô hình này. Thái Lan theo đuổi chính sách “ngoại giao chủ động”, cởi mở hợp tác với “tất cả các bên”. Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra (1) gần đây nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham gia các thể chế kinh tế toàn cầu, bao gồm cả BRICS, nhằm thúc đẩy kinh tế quốc gia.
Malaysia xem nền kinh tế của mình là “rất mở” và duy trì chính sách đối ngoại “trung lập”. Vì thế, tham gia BRICS được xem là bước quan trọng trong việc đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế. Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục cam kết với “ngoại giao cây tre” – chiến lược đối ngoại tổng thể có nền tảng là đa phương hóa, đa dạng hóa và tự chủ chiến lược. Quan hệ đối tác với BRICS cho phép Hà Nội giữ vị thế kín đáo về mặt địa chính trị, đồng thời tăng cường khả năng “ảnh hưởng đến các vấn đề quốc tế” thông qua các “diễn đàn và hội nghị đối thoại, giao lưu văn hóa và hợp tác” về an ninh và kinh tế trong khuôn khổ BRICS.
Tuy nhiên, việc tham gia BRICS không phải là một lựa chọn không có rủi ro. Dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của Nga và Trung Quốc, khối này đang thúc đẩy một chương trình phi đô-la hóa nhằm thách thức sự thống trị tài chính của Mỹ. Sau cuộc chiến Ukraine và việc Nga bị loại khỏi hệ thống SWIFT vào năm 2022, Moscow đã thúc đẩy các thành viên BRICS xây dựng một hệ thống thanh toán quốc tế thay thế, qua đó củng cố vai trò của BRICS trong hệ thống tài chính và tiền tệ toàn cầu. Năm 2024, Nga công bố hàng loạt sáng kiến – bao gồm hệ thống thanh toán điện tử BRICS Pay, nền tảng thanh toán xuyên biên giới BRICS Bridge, và Sàn giao dịch ngũ cốc BRICS – như một phần trong nỗ lực thiết lập một khuôn khổ tài chính và kinh tế độc lập, tương đối miễn nhiễm với ảnh hưởng từ phương Tây.
Tuy nhiên, viễn cảnh về một đồng tiền chung BRICS và các nỗ lực của khối nhằm làm suy yếu vai trò thống trị của phương Tây đã khiến Washington tức giận. Tổng thống Donald Trump đã đe dọa sẽ áp thuế 150% lên hàng hóa từ các quốc gia BRICS nếu họ tiếp tục các nỗ lực làm suy yếu đồng đô-la Mỹ. Lời cảnh báo của Trump khiến tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS trở thành một lựa chọn đầy rủi ro đối với ba quốc gia đang phát triển này.
Việc liên kết kinh tế toàn diện với BRICS có thể làm tổn hại đến nỗ lực của Thái Lan, Malaysia và Việt Nam trong việc tăng cường quan hệ kinh tế với Mỹ và các đối tác phương Tây khác. Nguy cơ này càng trở nên rõ rệt khi cả ba nước vẫn đang đàm phán với chính quyền Trump nhằm giảm bớt mức thuế “có đi có lại” được công bố vào đầu tháng Tư. Trong tuyên bố áp thuế vào “Ngày Giải phóng” của Trump, Thái Lan bị áp thuế 36%, Malaysia 24% và Việt Nam 46%, và cả ba nước đang chịu áp lực phải đạt được thỏa thuận trước khi mức thuế mới có hiệu lực vào ngày 9/7. Trong bối cảnh này, việc theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS có thể phá vỡ quá trình đàm phán đang diễn ra với Washington. Vị thế đối tác, với quyền biểu quyết và ảnh hưởng hạn chế trong BRICS, có thể là lựa chọn ít rủi ro hơn cho các quốc gia này.
Hơn nữa, tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS khó có thể mang lại lợi ích kinh tế vượt trội cho ba nước này, khi họ đã có hoặc đang đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA) với phần lớn các nền kinh tế lớn trong BRICS: với Trung Quốc thông qua Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN - Trung Quốc và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), với Ấn Độ thông qua Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN - Ấn Độ, với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) thông qua Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (Thái Lan và UAE đang trong vòng đàm phán thứ tư cho một FTA song phương), và với Indonesia thông qua Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN.
Tất cả điều này đặt ra câu hỏi: Tại sao Indonesia lại quyết định theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS – một bước đi mà cựu Tổng thống Joko “Jokowi” Widodo từng do dự? Tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2023, Widodo đã được các lãnh đạo BRICS mời gia nhập với tư cách thành viên chính thức, nhưng ông đã từ chối.
Thứ nhất, Indonesia đã công khai thể hiện tham vọng mở rộng ảnh hưởng ra ngoài ASEAN bằng cách tham gia vào các cơ chế đa phương lớn hơn. Là quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về các chỉ số địa kinh tế then chốt như GDP, dân số và diện tích, Indonesia là nước Đông Nam Á duy nhất là thành viên của G-20. Kể từ năm 2024, quốc gia này cũng đặt mục tiêu trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), dự kiến hoàn tất từ hai đến ba năm tới. Do đó, việc BRICS nằm trong tầm ngắm của Jakarta là điều dễ hiểu. Chính sách đối ngoại “tự do và chủ động” (bebas-aktif) của Indonesia tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng quan hệ với các tổ chức đa phương ở cả phương Bắc và phương Nam toàn cầu.
Thứ hai, quyết định gia nhập BRICS của Indonesia còn phản ánh tính toán kinh tế rõ ràng. Tư cách thành viên BRICS là bước đệm cho nỗ lực gia nhập Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) – công cụ cho vay chiến lược của khối. Khi chính phủ Indonesia đang tìm kiếm nguồn vốn cho dự án di dời thủ đô đang đình trệ, việc tiếp cận các khoản vay hạ tầng từ NDB có thể mang lại sự hỗ trợ tài khóa cần thiết. Hơn nữa, BRICS giúp Indonesia mở rộng liên kết kinh tế với các quốc gia Nam bán cầu, đặc biệt là khu vực Trung Đông – một trọng tâm chiến lược ngày càng rõ rệt trong chính quyền Tổng thống Prabowo Subianto. Sau khi Indonesia chính thức gia nhập BRICS vào tháng Một, Prabowo đã có chuyến công du kéo dài một tuần đến Trung Đông vào tháng Tư, ký kết cam kết đầu tư trị giá 10 tỷ USD từ UAE cho quỹ đầu tư quốc gia Danantara mới thành lập của Indonesia, đồng thời thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Ai Cập. Ngoài ra, bất chấp lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Iran, Jakarta vẫn duy trì quan hệ thương mại mạnh mẽ với Tehran và đã ký kết một hiệp định thương mại ưu đãi, bao gồm cả điều khoản thanh toán theo hình thức hàng đổi hàng.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS ở Kazan năm ngoái, Bộ trưởng Kinh tế Malaysia Rafizi Ramli đã đề cập đến tiềm năng hợp tác sâu rộng hơn giữa ASEAN và BRICS, nhấn mạnh rằng Malaysia – với tư cách là Chủ tịch ASEAN năm 2025 – nhận thấy “những điểm đồng chiến lược to lớn giữa ASEAN và BRICS”. Thông điệp này phản ánh khát vọng chiến lược rộng lớn hơn của các nước ASEAN trong việc tăng cường hợp tác với BRICS, và cho thấy rằng khi tham gia với các đối tác bên ngoài, các quốc gia thành viên ASEAN – bất kể địa vị chính trị và kinh tế riêng biệt – không hành động đơn lẻ mà thường tìm kiếm sự đồng thuận và phối hợp trong khu vực.
Tuy nhiên, bốn quốc gia ASEAN này cần tham gia BRICS một cách thực dụng và thận trọng, bởi không có bữa trưa nào là miễn phí. Dù quan hệ đối tác và tư cách thành viên BRICS mang lại nhiều cơ hội chiến lược, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro và “có thể dẫn đến hệ quả tiêu cực trong ngắn hạn nếu không được quản lý cẩn thận”. Các quốc gia này hiện đang đối mặt với nguy cơ tổn thương gia tăng trong bối cảnh xung đột ngày càng gay gắt giữa BRICS và các cường quốc phương Tây trong cuộc đua định hình trật tự toàn cầu và hệ thống quản trị kinh tế toàn cầu. Để duy trì lập trường không liên kết, Jakarta, Hà Nội, Bangkok và Kuala Lumpur phải luôn cảnh giác trước nguy cơ bị cưỡng ép chính trị, lệ thuộc kinh tế quá mức, và bị lôi kéo vào thế đối đầu BRICS – phương Tây.
Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực là cho đến nay Mỹ và các nước phương Tây khác vẫn chưa phản đối việc các quốc gia ASEAN này tăng cường hợp tác với BRICS – cho thấy một mức độ dung thứ chiến lược (strategic tolerance) nhất định. Trong thời gian tới, điều quan trọng nhất là bốn quốc gia này cần tinh chỉnh mức độ tham gia vào các sáng kiến của BRICS sao cho vừa tận dụng được sức mạnh kinh tế của khối, vừa tránh bị nhìn nhận là đang chọn phe.
(1) Vào thứ 3, Tòa án Hiến pháp Thái Lan đã đình chỉ chức vụ của Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra để điều tra vụ rò rỉ cuộc trao đổi điện thoại giữa bà và Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen.
*Ghi chú của VSF: Phiên bản tiếng Anh của bài viết đã được xuất bản trên The Diplomat với tiêu đề “Decoding ASEAN’s Measured Engagement with BRICS”. Bài viết này do đội ngũ VSF dịch với sự chấp thuận của (các) tác giả.
Sau Thái Lan và Malaysia, Việt Nam vào tháng trước đã trở thành quốc gia Đông Nam Á thứ ba gia nhập BRICS với tư cách “quốc gia đối tác” (partner country). Quan hệ đối tác BRICS – một cơ chế hợp tác mở rộng được thiết lập tại Hội nghị Thượng đỉnh Kazan của nhóm vào tháng 10/2024 – cho phép các quốc gia tham gia vào BRICS một cách linh hoạt. Bên cạnh ba quốc gia này, Indonesia đã trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên đạt được tư cách thành viên đầy đủ của BRICS vào tháng Một.
Vì sao Bangkok, Kuala Lumpur và Hà Nội chỉ gia nhập BRICS với tư cách là các “quốc gia đối tác”, trong khi Indonesia quyết tâm theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ? Bằng việc lựa chọn vị thế đối tác, Thái Lan, Malaysia và Việt Nam có cách tiếp cận thận trọng giữa BRICS và phương Tây – những bên vẫn đang bất đồng sâu sắc trong nhiều vấn đề quan trọng.
Với 10 thành viên chính thức và 10 quốc gia đối tác trải rộng trên ba châu lục, BRICS hiện chiếm 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, trở thành một nền tảng quyền lực đối với các quốc gia muốn giảm phụ thuộc vào phương Tây. Thái Lan, Malaysia và Việt Nam – những nước theo đuổi chính sách đối ngoại dựa trên cân bằng chiến lược – phù hợp với mô hình này. Thái Lan theo đuổi chính sách “ngoại giao chủ động”, cởi mở hợp tác với “tất cả các bên”. Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra (1) gần đây nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham gia các thể chế kinh tế toàn cầu, bao gồm cả BRICS, nhằm thúc đẩy kinh tế quốc gia.
Malaysia xem nền kinh tế của mình là “rất mở” và duy trì chính sách đối ngoại “trung lập”. Vì thế, tham gia BRICS được xem là bước quan trọng trong việc đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế. Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục cam kết với “ngoại giao cây tre” – chiến lược đối ngoại tổng thể có nền tảng là đa phương hóa, đa dạng hóa và tự chủ chiến lược. Quan hệ đối tác với BRICS cho phép Hà Nội giữ vị thế kín đáo về mặt địa chính trị, đồng thời tăng cường khả năng “ảnh hưởng đến các vấn đề quốc tế” thông qua các “diễn đàn và hội nghị đối thoại, giao lưu văn hóa và hợp tác” về an ninh và kinh tế trong khuôn khổ BRICS.
Tuy nhiên, việc tham gia BRICS không phải là một lựa chọn không có rủi ro. Dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của Nga và Trung Quốc, khối này đang thúc đẩy một chương trình phi đô-la hóa nhằm thách thức sự thống trị tài chính của Mỹ. Sau cuộc chiến Ukraine và việc Nga bị loại khỏi hệ thống SWIFT vào năm 2022, Moscow đã thúc đẩy các thành viên BRICS xây dựng một hệ thống thanh toán quốc tế thay thế, qua đó củng cố vai trò của BRICS trong hệ thống tài chính và tiền tệ toàn cầu. Năm 2024, Nga công bố hàng loạt sáng kiến – bao gồm hệ thống thanh toán điện tử BRICS Pay, nền tảng thanh toán xuyên biên giới BRICS Bridge, và Sàn giao dịch ngũ cốc BRICS – như một phần trong nỗ lực thiết lập một khuôn khổ tài chính và kinh tế độc lập, tương đối miễn nhiễm với ảnh hưởng từ phương Tây.
Tuy nhiên, viễn cảnh về một đồng tiền chung BRICS và các nỗ lực của khối nhằm làm suy yếu vai trò thống trị của phương Tây đã khiến Washington tức giận. Tổng thống Donald Trump đã đe dọa sẽ áp thuế 150% lên hàng hóa từ các quốc gia BRICS nếu họ tiếp tục các nỗ lực làm suy yếu đồng đô-la Mỹ. Lời cảnh báo của Trump khiến tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS trở thành một lựa chọn đầy rủi ro đối với ba quốc gia đang phát triển này.
Việc liên kết kinh tế toàn diện với BRICS có thể làm tổn hại đến nỗ lực của Thái Lan, Malaysia và Việt Nam trong việc tăng cường quan hệ kinh tế với Mỹ và các đối tác phương Tây khác. Nguy cơ này càng trở nên rõ rệt khi cả ba nước vẫn đang đàm phán với chính quyền Trump nhằm giảm bớt mức thuế “có đi có lại” được công bố vào đầu tháng Tư. Trong tuyên bố áp thuế vào “Ngày Giải phóng” của Trump, Thái Lan bị áp thuế 36%, Malaysia 24% và Việt Nam 46%, và cả ba nước đang chịu áp lực phải đạt được thỏa thuận trước khi mức thuế mới có hiệu lực vào ngày 9/7. Trong bối cảnh này, việc theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS có thể phá vỡ quá trình đàm phán đang diễn ra với Washington. Vị thế đối tác, với quyền biểu quyết và ảnh hưởng hạn chế trong BRICS, có thể là lựa chọn ít rủi ro hơn cho các quốc gia này.
Hơn nữa, tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS khó có thể mang lại lợi ích kinh tế vượt trội cho ba nước này, khi họ đã có hoặc đang đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA) với phần lớn các nền kinh tế lớn trong BRICS: với Trung Quốc thông qua Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN - Trung Quốc và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), với Ấn Độ thông qua Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN - Ấn Độ, với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) thông qua Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (Thái Lan và UAE đang trong vòng đàm phán thứ tư cho một FTA song phương), và với Indonesia thông qua Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN.
Tất cả điều này đặt ra câu hỏi: Tại sao Indonesia lại quyết định theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ trong BRICS – một bước đi mà cựu Tổng thống Joko “Jokowi” Widodo từng do dự? Tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2023, Widodo đã được các lãnh đạo BRICS mời gia nhập với tư cách thành viên chính thức, nhưng ông đã từ chối.
Thứ nhất, Indonesia đã công khai thể hiện tham vọng mở rộng ảnh hưởng ra ngoài ASEAN bằng cách tham gia vào các cơ chế đa phương lớn hơn. Là quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về các chỉ số địa kinh tế then chốt như GDP, dân số và diện tích, Indonesia là nước Đông Nam Á duy nhất là thành viên của G-20. Kể từ năm 2024, quốc gia này cũng đặt mục tiêu trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), dự kiến hoàn tất từ hai đến ba năm tới. Do đó, việc BRICS nằm trong tầm ngắm của Jakarta là điều dễ hiểu. Chính sách đối ngoại “tự do và chủ động” (bebas-aktif) của Indonesia tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng quan hệ với các tổ chức đa phương ở cả phương Bắc và phương Nam toàn cầu.
Thứ hai, quyết định gia nhập BRICS của Indonesia còn phản ánh tính toán kinh tế rõ ràng. Tư cách thành viên BRICS là bước đệm cho nỗ lực gia nhập Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) – công cụ cho vay chiến lược của khối. Khi chính phủ Indonesia đang tìm kiếm nguồn vốn cho dự án di dời thủ đô đang đình trệ, việc tiếp cận các khoản vay hạ tầng từ NDB có thể mang lại sự hỗ trợ tài khóa cần thiết. Hơn nữa, BRICS giúp Indonesia mở rộng liên kết kinh tế với các quốc gia Nam bán cầu, đặc biệt là khu vực Trung Đông – một trọng tâm chiến lược ngày càng rõ rệt trong chính quyền Tổng thống Prabowo Subianto. Sau khi Indonesia chính thức gia nhập BRICS vào tháng Một, Prabowo đã có chuyến công du kéo dài một tuần đến Trung Đông vào tháng Tư, ký kết cam kết đầu tư trị giá 10 tỷ USD từ UAE cho quỹ đầu tư quốc gia Danantara mới thành lập của Indonesia, đồng thời thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Ai Cập. Ngoài ra, bất chấp lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Iran, Jakarta vẫn duy trì quan hệ thương mại mạnh mẽ với Tehran và đã ký kết một hiệp định thương mại ưu đãi, bao gồm cả điều khoản thanh toán theo hình thức hàng đổi hàng.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS ở Kazan năm ngoái, Bộ trưởng Kinh tế Malaysia Rafizi Ramli đã đề cập đến tiềm năng hợp tác sâu rộng hơn giữa ASEAN và BRICS, nhấn mạnh rằng Malaysia – với tư cách là Chủ tịch ASEAN năm 2025 – nhận thấy “những điểm đồng chiến lược to lớn giữa ASEAN và BRICS”. Thông điệp này phản ánh khát vọng chiến lược rộng lớn hơn của các nước ASEAN trong việc tăng cường hợp tác với BRICS, và cho thấy rằng khi tham gia với các đối tác bên ngoài, các quốc gia thành viên ASEAN – bất kể địa vị chính trị và kinh tế riêng biệt – không hành động đơn lẻ mà thường tìm kiếm sự đồng thuận và phối hợp trong khu vực.
Tuy nhiên, bốn quốc gia ASEAN này cần tham gia BRICS một cách thực dụng và thận trọng, bởi không có bữa trưa nào là miễn phí. Dù quan hệ đối tác và tư cách thành viên BRICS mang lại nhiều cơ hội chiến lược, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro và “có thể dẫn đến hệ quả tiêu cực trong ngắn hạn nếu không được quản lý cẩn thận”. Các quốc gia này hiện đang đối mặt với nguy cơ tổn thương gia tăng trong bối cảnh xung đột ngày càng gay gắt giữa BRICS và các cường quốc phương Tây trong cuộc đua định hình trật tự toàn cầu và hệ thống quản trị kinh tế toàn cầu. Để duy trì lập trường không liên kết, Jakarta, Hà Nội, Bangkok và Kuala Lumpur phải luôn cảnh giác trước nguy cơ bị cưỡng ép chính trị, lệ thuộc kinh tế quá mức, và bị lôi kéo vào thế đối đầu BRICS – phương Tây.
Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực là cho đến nay Mỹ và các nước phương Tây khác vẫn chưa phản đối việc các quốc gia ASEAN này tăng cường hợp tác với BRICS – cho thấy một mức độ dung thứ chiến lược (strategic tolerance) nhất định. Trong thời gian tới, điều quan trọng nhất là bốn quốc gia này cần tinh chỉnh mức độ tham gia vào các sáng kiến của BRICS sao cho vừa tận dụng được sức mạnh kinh tế của khối, vừa tránh bị nhìn nhận là đang chọn phe.
(1) Vào thứ 3, Tòa án Hiến pháp Thái Lan đã đình chỉ chức vụ của Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra để điều tra vụ rò rỉ cuộc trao đổi điện thoại giữa bà và Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen.
*Ghi chú của VSF: Phiên bản tiếng Anh của bài viết đã được xuất bản trên The Diplomat với tiêu đề “Decoding ASEAN’s Measured Engagement with BRICS”. Bài viết này do đội ngũ VSF dịch với sự chấp thuận của (các) tác giả.
Từ khoá: BRICS ASEAN Việt Nam Malaysia Thái Lan Indonesia hội nghị thượng đỉnh BRICS
