Quad qua thử thách thời gian: hình thành, tan rã, và hồi sinh
Sau hai thập kỷ với nhiều thăng trầm, Quad đang dần định hình như một khuôn khổ chiến lược bán thể chế tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Chặng đường nhiều thăng trầm
Đối thoại An ninh Bộ tứ (Quadrilateral Security Dialogue - Quad) khởi nguồn từ một sự kiện không mang màu sắc địa chính trị, mà là thảm họa động đất và sóng thần tại Ấn Độ Dương năm 2004. Trước tình cảnh tan hoang ở nhiều quốc gia trong khu vực, bốn nước gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia đã lập nên một nhóm tạm thời mang tên “Nhóm Cốt lõi Sóng thần” (Tsunami Core Group) để phối hợp hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ khẩn cấp. Chính sự phối hợp trong hoàn cảnh cấp bách này đã gieo mầm cho ý tưởng về một cơ chế hợp tác bền vững hơn trong tương lai.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên (2006 - 2007), cố Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã quyết liệt thúc đẩy ý tưởng thể chế hóa Quad thành một liên minh chiến lược, nhằm tăng cường hợp tác giữa các nền dân chủ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trong bối cảnh Trung Quốc đang vươn lên mạnh mẽ. Tháng 5/2007, tại một cuộc họp bên lề Diễn đàn Khu vực ASEAN (ASEAN Regional Forum) ở Manila, Abe chính thức đề xuất ý tưởng Quad với lãnh đạo ba nước còn lại, với tầm nhìn về một liên minh vừa thúc đẩy dân chủ, vừa tăng cường năng lực an ninh, từ chia sẻ thông tin, cứu trợ thiên tai đến tương tác quân sự.
Mỹ và Ấn Độ ban đầu tỏ ra hưởng ứng, khi Washington xem đây là cách để tăng cường liên kết với New Delhi, nhất là sau thỏa thuận hạt nhân dân sự giữa hai nước vào thời điểm đó; còn Ấn Độ nhìn nhận Quad như một nền tảng giúp nước này mở rộng quan hệ với các đối tác phương Tây. Tuy nhiên, Australia lại tỏ ra lưỡng lự. Canberra khi đó đang duy trì đối thoại an ninh ba bên vững chắc với Tokyo và Washington, và lo ngại rằng việc đưa New Delhi (một đối tác còn thiếu cam kết rõ ràng) vào sẽ làm suy yếu tính hiệu quả của cơ chế hiện có.
Các kế hoạch tham vọng càng trở nên mong manh hơn khi Abe từ chức vào tháng 9/2007. Nối tiếp đó, Kevin Rudd lên làm Thủ tướng Australia vào tháng 12/2007, chuyển hướng chính sách đối ngoại của nước này từ ưu tiên quan hệ với các đồng minh truyền thống phương Tây sang tăng cường quan hệ kinh tế với Bắc Kinh, rút lui khỏi cuộc họp Quad vào tháng 2/2008. Trong khi đó, Mỹ vướng vào cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cần hợp tác với Trung Quốc để vực dậy nền kinh tế; còn Ấn Độ thì thận trọng tránh đối đầu trực tiếp với Bắc Kinh. Thế là, chỉ trong vòng hơn một năm kể từ khi được nhen nhóm, Quad rơi vào tình trạng đóng băng.
Mãi đến tháng 11/2017, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (East Asia Summit) tại Manila, các quan chức cấp cao của Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ mới nối lại cuộc họp Quad sau gần một thập kỷ gián đoạn. Sự tái lập này một phần là nhờ sự thúc đẩy mạnh mẽ từ chính quyền Donald Trump. Mặc dù chính sách đối ngoại của Trump mang tính giao dịch và thực dụng cao, nhưng việc hồi sinh Quad thể hiện rõ một cam kết chiến lược, đó là kiềm chế sự trỗi dậy quyết đoán của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Thêm vào đó, so với thập niên trước, tình hình năm 2017 đã có nhiều thay đổi. Ấn Độ vừa trải qua cuộc đối đầu căng thẳng với Trung Quốc tại cao nguyên Doklam, còn Australia ngày càng lo ngại trước các hoạt động can thiệp và ảnh hưởng chính trị của Bắc Kinh. Trong bối cảnh đó, cả bốn nước đều có tâm thế sẵn sàng cùng nhau hợp tác. Tuy nhiên, để tránh thổi bùng căng thẳng và trấn an những e ngại, đặc biệt là từ phía Ấn Độ, Quad tái lập dưới hình thức mềm dẻo hơn: không nhấn mạnh vào cấu trúc an ninh hay quân sự, mà tập trung vào việc thúc đẩy “trật tự dựa trên luật lệ” (rule-based order), tự do hàng hải, và xây dựng khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Sau đó, dưới thời của Tổng thống Mỹ Joe Biden (2021 - 2025) và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio (2021 - 2024), Quad đã có bước chuyển mình quan trọng từ một diễn đàn phối hợp lỏng lẻo sang một cơ chế hợp tác được thể chế hóa sâu rộng hơn. Cả Washington và Tokyo đều xem Quad là một cấu phần chiến lược không thể thiếu trong việc định hình trật tự Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương dựa trên luật lệ.
Trên cơ sở đó, từ năm 2021, các Hội nghị Thượng đỉnh Quad ở cấp lãnh đạo đã trở thành sự kiện thường niên, góp phần củng cố cam kết chính trị ở cấp cao nhất. Đáng chú ý nhất là Hội nghị lần thứ tư, tổ chức ngày 21/9/2024 tại Wilmington (bang Delaware, Mỹ), nơi Tổng thống Biden tuyên bố dứt khoát và đầy tự tin rằng “Quad ở đây và sẽ tiếp tục hiện diện lâu dài” (Quad is here to stay).
Không ít thành tựu
Trong hai thập kỷ qua, Quad đã không ngừng mở rộng phạm vi hợp tác nhằm ứng phó với những thách thức cấp bách nhất ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong đó, an ninh hàng hải là trụ cột hợp tác then chốt của nhóm. Vào năm 2022, Quad đã đề ra sáng kiến Đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về Nhận thức Lĩnh vực Hàng hải (Indo - Pacific Maritime Domain Awareness - IPMDA), nhằm hỗ trợ các quốc gia trong khu vực tăng cường năng lực giám sát biển và bảo vệ chủ quyền vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), đặc biệt trong bối cảnh các mối đe dọa phi truyền thống như đánh bắt cá bất hợp pháp, buôn lậu và xâm phạm vùng biển ngày càng gia tăng.
Không giống như các sáng kiến an ninh truyền thống mang tính quân sự, IPMDA hoạt động chủ yếu dựa trên nền tảng công nghệ và chia sẻ dữ liệu. Cốt lõi của chương trình là việc sử dụng hình ảnh vệ tinh thương mại và hệ thống cảm biến khu vực để cung cấp thông tin gần thời gian thực về các hoạt động hàng hải. Thông qua IPMDA, các quốc gia nhỏ, đặc biệt là các đảo quốc tại Thái Bình Dương và ven Ấn Độ Dương (như Quần đảo Solomon, Vanuatu…), có thể tiếp cận dữ liệu miễn phí nhằm giám sát tàu thuyền trong vùng biển của họ, kể cả những “tàu đen” (dark ships) cố tình tắt hệ thống định vị AIS (là một hệ thống tự động giúp tàu thuyền truyền và nhận thông tin về vị trí, tốc độ và hướng đi để tăng cường an toàn hàng hải) nhằm tránh bị phát hiện.
Cho đến nay, Trung tâm Kết hợp Thông tin (IFC - IOR) đặt tại Gurugram (Ấn Độ) đang đóng vai trò then chốt trong mạng lưới này. IFC - IOR hiện tiếp nhận các sĩ quan liên lạc quốc tế từ ít nhất 12 quốc gia, trong đó có cả các thành viên Quad, và các nước ven biển như Maldives, Seychelles, Sri Lanka và Mauritius. Ngoài ra, IPMDA còn được kết nối với các trung tâm giám sát khu vực tại Singapore, Vanuatu và Quần đảo Solomon, tạo thành một mạng lưới liên kết xuyên Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Hai năm sau, Quad đã khởi động Sáng kiến Đào tạo Hàng hải ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Maritime Initiative for Training in the Indo - Pacific - MAITRI), nhằm huấn luyện các quốc gia ngoài Quad nâng cao năng lực bảo vệ chủ quyền biển. Ấn Độ dự kiến sẽ đăng cai hội thảo đầu tiên về MAITRI trong năm nay.
Điểm đáng chú ý là các sáng kiến như IPMDA và MAITRI không chỉ phục vụ mục tiêu an ninh, mà còn gắn liền với các mục tiêu phát triển bền vững, nhất là đối với các quốc đảo đang đối mặt với nhiều thách thức an ninh phi truyền thống. Các vấn đề cấp bách như đánh bắt cá bất hợp pháp, thảm họa khí hậu, hay khủng hoảng nhân đạo trên biển đều đòi hỏi khả năng cảnh báo sớm và phối hợp ứng phó mà Quad đang từng bước cung cấp thông qua chia sẻ dữ liệu gần thời gian thực.
Thêm vào đó, một bước tiến đáng chú ý khác là tại Hội nghị Thượng đỉnh Delaware năm 2024 các bên đã thống nhất rằng sĩ quan của Australia, Ấn Độ và Nhật Bản sẽ tham gia cuộc diễn tập phối hợp trên một tàu tuần duyên Mỹ. Đây sẽ là bước khởi đầu cho sáng kiến thành lập lực lượng phối hợp “Quad-at-Sea” mà bốn nước đã thống nhất trong Hội nghị trên, hướng tới mục tiêu nâng cao khả năng tương tác và phối hợp thực địa giữa các lực lượng tuần duyên của nhóm.
Một lĩnh vực khác ghi nhận kết quả tích cực là y tế cộng đồng. Vào năm 2023, nhóm đã khởi động Quan hệ Đối tác An ninh Y tế Quad (Quad Health Security Partnership), với mục tiêu thúc đẩy điều phối và chuẩn bị đối phó với dịch bệnh khu vực. Đồng thời, các nước cũng đề ra sáng kiến Quad Cancer Moonshot, nhằm hướng đến đẩy lùi ung thư cổ tử cung, một vấn đề y tế nghiêm trọng tại nhiều quốc gia đang phát triển trong khu vực. Những nỗ lực này thể hiện cam kết của Quad không chỉ về an ninh, mà còn vì phúc lợi dài hạn của người dân khu vực.
Bốn quốc gia cũng ghi dấu ấn ở lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực, thông qua việc trao các suất học bổng, từ đó tạo điều kiện cho những hoạt động trao đổi học thuật và nghiên cứu giữa sinh viên, học giả và các trung tâm đổi mới. Hành động cụ thể là tại Hội nghị Thượng đỉnh Delaware, Ấn Độ đã công bố trao 50 suất học bổng, với tổng trị giá khoảng 500.000 USD cho sinh viên trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương theo học chương trình kỹ sư bốn năm tại các trường kỹ thuật do chính phủ nước này cấp.
Trong khi đó, chương trình Quad Fellowship, kết hợp với Viện Giáo dục Quốc tế (Institute of International Education, có trụ sở tại Mỹ) cho đến nay đã chào đón lứa nghiên cứu sinh thứ hai, và lần đầu có bao gồm suất cho các nước ASEAN. Những người nhận học bổng này hiện đang theo học tại Tokyo, do chính phủ Nhật Bản tài trợ.
Còn nhiều hạn chế
Phải thừa nhận rằng, dù có những nỗ lực nhất định, song cho đến nay, nhiều cam kết của Quad vẫn chưa được chuyển hóa thành kết quả cụ thể. Đến hết năm 2024, các sáng kiến về cơ sở hạ tầng hay “hàng hóa công” (y tế, giáo dục…) do Quad cung cấp vẫn còn khá khiêm tốn, nếu không muốn nói là mờ nhạt.
Cụ thể, chương phân phối vaccine COVID-19, từng được coi là “ngọn cờ đầu” thể hiện năng lực hành động của nhóm, rốt cuộc lại đến trễ và không đạt kỳ vọng ban đầu. Mặc dù 400 triệu liều đã được cung cấp, song con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mục tiêu ban đầu là một tỷ liều. So sánh với Trung Quốc, chỉ riêng một mình cường quốc này đã tài trợ cho các nước trên toàn cầu tổng cộng 239,1 triệu liều vaccine, đứng đầu thế giới trong giai đoạn 2020 - 2022.
Trong lĩnh vực giáo dục, chương trình học bổng Quad mới chỉ được triển khai ở quy mô hạn chế, với Ấn Độ là nước duy nhất công bố 50 suất học bổng kỹ thuật dành cho sinh viên khu vực. Tuy nhiên, ngay cả sáng kiến này cũng bị chỉ trích vì phân bổ không đều, khi có đến 80% kinh phí dành cho sinh viên từ các nước thành viên Quad, trong khi chỉ 20% dành cho sinh viên ASEAN, con số quá nhỏ để tạo ra tác động chiến lược thực sự.
Ngay cả sáng kiến nổi bật như IPMDA cũng chỉ cung cấp dữ liệu vệ tinh thương mại chứ không chia sẻ thông tin tình báo hoặc dữ liệu có giá trị chiến thuật. Các “sản phẩm hiện hữu” của Quad đến cuối năm ngoái, nếu có thể liệt kê, chỉ bao gồm chương trình học bổng kỹ thuật nói trên, khoản tài trợ trị giá 140 triệu USD cho hệ thống cáp dưới biển ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và một mạng Open RAN (kiến trúc mạng viễn thông mở, cho phép các nhà mạng sử dụng thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau thay vì bị phụ thuộc vào một hãng duy nhất) được triển khai tại Palau. Dù các sáng kiến này mang lại giá trị nhất định, chúng vẫn chưa đủ để “thay đổi cuộc chơi” hoặc tạo ra chuyển biến chiến lược sâu sắc trong khu vực.
Trong khi đó, Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road Initiative) của Trung Quốc, dù gặp không ít chỉ trích và đang chững lại tại một số nơi, vẫn tiếp tục khẳng định vị thế qua các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn. Bắc Kinh hiện là đối tác thương mại lớn nhất của phần lớn các nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và ngày càng tích cực quảng bá vai trò lãnh đạo của mình tại Nam Bán cầu (Global South) như một mô hình thay thế cho trật tự quốc tế do phương Tây dẫn dắt. Trong một so sánh trực quan hơn, khi Quad tuyên bố đầu tư 140 triệu USD vào cáp dưới biển, thì Trung Quốc cùng năm đó đã công bố kế hoạch xây dựng một mạng cáp riêng trị giá tới 500 triệu USD, giúp kết nối châu Á, Trung Đông, và châu Âu.
Về lý thuyết, các quốc gia thành viên Quad vẫn có thể triển khai các dự án đơn phương hoặc song phương có quy mô lớn hơn bên ngoài khuôn khổ nhóm. Tuy nhiên, chính ở cấp độ nhóm, Quad vẫn chưa thể chứng minh rằng họ có đủ nguồn lực tập thể (cả tài chính lẫn cam kết chính trị) để trở thành đối trọng thực sự với sức mạnh kinh tế và tầm ảnh hưởng đang gia tăng của Trung Quốc trong khu vực.
Hạn chế tài chính của Quad một phần phản ánh những ràng buộc trong nước. Các thành viên dường như vẫn ưu tiên hình thức viện trợ song phương hoặc các sáng kiến quốc gia hơn là đóng góp cho các chương trình khu vực có tính chất liên chính phủ như Quad. Tuy nhiên, đối với các nước trong khu vực, sự thiếu đầu tư của Quad có thể bị nhìn nhận như một tín hiệu của sự thiếu quan tâm và thiếu tinh thần sẵn sàng hành động.
Bên cạnh đó, kể từ khi tái lập Quad (năm 2017) đến nay, Nhật Bản đã trải qua bốn đời thủ tướng (Abe Shinzo, Yoshihide Suga, Fumio Kishida, Shigeru Ishiba), Australia trải qua ba đời lãnh đạo (Malcolm Turnbull, Scott Morrison, Anthony Albanese), còn Mỹ chứng kiến hai lần chuyển giao tổng thống (Trump sang Biden, rồi quay trở lại Trump). Những biến động chính trị và “thay máu” liên tục như vậy có thể cũng là nguyên nhân khiến các nước thành viên Quad gặp khó khăn trong việc duy trì tính nhất quán và cam kết mạnh mẽ về chính sách.
Quad vẫn sẽ duy trì ảnh hưởng đáng kể
Quad có thể vẫn chưa tạo ra nhiều thành tựu đột phá, tồn tại nhiều hạn chế, nhưng nếu nhìn dài hạn, nhóm này đang dần định hình như một thể chế tiểu đa phương chiến lược, giúp cung cấp những hỗ trợ và cơ chế hợp tác có lợi cho việc đối phó với những thách thức ngày càng đa dạng và cấp thiết ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong một thời đại mà cạnh tranh quyền lực nước lớn không chỉ còn là vấn đề “an ninh cứng” (các biện pháp bảo vệ an ninh dựa trên sức mạnh quân sự, vũ khí, và khả năng răn đe), mà còn là “an ninh mềm” (các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh lương thực, nước sạch, khủng hoảng nhân đạo, tội phạm xuyên quốc gia…), việc điều phối và cung cấp hàng hóa công cũng đang trở thành khía cạnh cạnh tranh chiến lược quan trọng, và Quad đang phần nào đảm nhận vai trò này.
Một yếu tố then chốt giúp Quad duy trì ổn định trong giai đoạn hiện tại chính là khả năng vượt qua các biến động chuyển giao chính trị trong nước của các thành viên, điều đã từng khiến nhóm “sụp đổ” một lần vào năm 2007 - 2008. Tại Mỹ, việc chuyển giao quyền lực tổng thống từ Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu (2017 - 2021) sang Joe Biden không làm suy giảm cam kết của Mỹ với Quad, mà như đã đề cập, chính Biden đã giúp thể chế hóa nhóm.
Khi Trump quay trở lại nhiệm kỳ hai, (từ đầu năm nay), những nghi ngờ về sự tồn tại của Quad đã xuất hiện, bởi nhà lãnh đạo này nổi tiếng là người hoài nghi, thậm chí không tin tưởng các thể chế và khuôn khổ đa phương. Tuy nhiên, Quad có lẽ là ngoại lệ, bởi chính Trump đã khôi phục nhóm này vào năm 2017, và chỉ vài giờ sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, cuộc họp đầu tiên cấp ngoại trưởng của các thành viên Quad đã được tổ chức, do Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, chủ trì. Ngày 1/7, một cuộc họp tương tự đã diễn ra, và một lần nữa, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ là người chủ trì.
Tại Australia, chính phủ dưới thời Thủ tướng Anthony Albanese hiện không thay đổi định hướng của chính phủ tiền nhiệm về Quad. Một thành viên khác là Nhật Bản, dù liên tục chuyển giao Thủ tướng từ Abe Shinzo đến Fumio Kishida, và gần đây là Shigeru Ishiba, nhưng sự nhất quán của Đảng Dân chủ Tự do cầm quyền giúp Tokyo duy trì lập trường gắn bó với nhóm.
Ấn Độ là quốc gia duy nhất trong nhóm Quad chưa trải qua sự chuyển giao lãnh đạo trong nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, đảng đối lập Quốc Đại (National Congress) cũng không thách thức chính sách đối ngoại của Thủ tướng Narendra Modi và đảng Bharatiya Janata cầm quyền. Hơn nữa, trước cuộc tổng tuyển cử vào tháng tư năm ngoái, Quốc Đại đã cam kết sẽ “duy trì tính liên tục” (uphold continuity) trong đường lối đối ngoại nếu nắm quyền.
Cơ hội tồn tại của Quad cũng tăng lên trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực xấu đi rõ rệt. Nhật Bản đối mặt với hoạt động quân sự leo thang của Trung Quốc quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và các vụ thử tên lửa của Triều Tiên bay qua không phận xứ sở mặt trời mọc. Trong khi đó, Australia có sự căng thẳng nhất định với Trung Quốc về các cáo buộc can thiệp chính trị nội bộ và cách Bắc Kinh xử lý tình hình Hong Kong. Bên cạnh đó, Ấn Độ đặc biệt quan ngại về vấn đề an ninh biên giới kể từ năm 2020, khi Trung Quốc tiến hành triển khai lực lượng quân sự để gây sức ép lên khu vực biên giới tại dãy Himalaya, gây nên căng thẳng kéo dài giữa hai nước.
Trên cơ sở đó, các thành viên Quad không chỉ tìm cách củng cố quan hệ song phương, mà đồng thời còn tăng cường quan tâm đến các cơ chế an ninh tập thể. Nhật Bản không chỉ đẩy mạnh liên minh với Mỹ mà còn thể hiện tham vọng hình thành một “NATO châu Á” (như lời của Thủ tướng Ishiba). Dù ý tưởng này có phần quyết đoán và nặng tính an ninh nhưng cho đến nay, nó vẫn “dậm chân tại chỗ”. Lý do là vì không nhiều quốc gia trong khu vực sẵn sàng ủng hộ “NATO châu Á”, do một cơ chế an ninh như vậy có nguy cơ va chạm với lợi ích của Trung Quốc và kích hoạt các biện pháp trả đũa từ Bắc Kinh.
Bên cạnh đó, vào năm 2021, Australia đã ký hiệp ước AUKUS với Anh và Mỹ, với trọng tâm là đóng tàu ngầm hạt nhân và hợp tác về công nghệ quốc phòng. Các quốc gia là Australia, Anh và Mỹ cũng đang thảo luận việc xem xét mời Nhật Bản tham gia Trụ cột II của AUKUS (phần không liên quan đến hạt nhân). Những cơ chế hợp tác song song này không nhằm thay thế Quad, mà chủ yếu nhằm bổ sung và gia cố nền tảng chiến lược chung mà nhóm đại diện.
Đồng thời, Quad hiện nay không còn là một sáng kiến “mỏng manh” như năm 2007, chỉ tồn tại khi điều kiện thuận lợi. Thay vào đó, Quad dần trở thành một cấu trúc bán thể chế, thích nghi với môi trường cạnh tranh quyền lực lâu dài, và đóng vai trò bổ trợ cho các cam kết an ninh song phương đang tồn tại. Đặc biệt, các nhà lãnh đạo Quad đã chú ý tránh công khai gọi Trung Quốc là “đối thủ” (một cách tiếp cận nhằm tránh gây khó xử cho Ấn Độ). Việc tôn trọng và thừa nhận việc New Delhi tiếp tục duy trì chính sách không liên kết, trong khi vẫn tham gia thực chất với Quad, là chìa khóa cho sự bền vững của nhóm trong tương lai.
***
Tóm lại, sau hai thập kỷ với nhiều thăng trầm, Quad đã đạt được những thành tựu nhất định về hợp tác an ninh hàng hải, y tế cộng đồng và giáo dục. Tuy nhiên, không thể phủ nhận thực tế rằng, các sáng kiến trên mọi lĩnh vực của Quad vẫn còn manh mún, chưa đạt được những dấu ấn mang tính bước ngoặt. Dù vậy, trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực ngày càng phức tạp, cơ hội tồn tại và phát triển của Quad vẫn là tương đối sáng sủa, dù không chắc chắn về triển vọng tạo ra những thành tựu mang tính đột phá.
Bài viết này thuộc ấn bản đặc biệt với chủ đề “Triển vọng khối Quad trước những biến động mới ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”.
Chặng đường nhiều thăng trầm
Đối thoại An ninh Bộ tứ (Quadrilateral Security Dialogue - Quad) khởi nguồn từ một sự kiện không mang màu sắc địa chính trị, mà là thảm họa động đất và sóng thần tại Ấn Độ Dương năm 2004. Trước tình cảnh tan hoang ở nhiều quốc gia trong khu vực, bốn nước gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia đã lập nên một nhóm tạm thời mang tên “Nhóm Cốt lõi Sóng thần” (Tsunami Core Group) để phối hợp hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ khẩn cấp. Chính sự phối hợp trong hoàn cảnh cấp bách này đã gieo mầm cho ý tưởng về một cơ chế hợp tác bền vững hơn trong tương lai.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên (2006 - 2007), cố Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã quyết liệt thúc đẩy ý tưởng thể chế hóa Quad thành một liên minh chiến lược, nhằm tăng cường hợp tác giữa các nền dân chủ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trong bối cảnh Trung Quốc đang vươn lên mạnh mẽ. Tháng 5/2007, tại một cuộc họp bên lề Diễn đàn Khu vực ASEAN (ASEAN Regional Forum) ở Manila, Abe chính thức đề xuất ý tưởng Quad với lãnh đạo ba nước còn lại, với tầm nhìn về một liên minh vừa thúc đẩy dân chủ, vừa tăng cường năng lực an ninh, từ chia sẻ thông tin, cứu trợ thiên tai đến tương tác quân sự.
Mỹ và Ấn Độ ban đầu tỏ ra hưởng ứng, khi Washington xem đây là cách để tăng cường liên kết với New Delhi, nhất là sau thỏa thuận hạt nhân dân sự giữa hai nước vào thời điểm đó; còn Ấn Độ nhìn nhận Quad như một nền tảng giúp nước này mở rộng quan hệ với các đối tác phương Tây. Tuy nhiên, Australia lại tỏ ra lưỡng lự. Canberra khi đó đang duy trì đối thoại an ninh ba bên vững chắc với Tokyo và Washington, và lo ngại rằng việc đưa New Delhi (một đối tác còn thiếu cam kết rõ ràng) vào sẽ làm suy yếu tính hiệu quả của cơ chế hiện có.
Các kế hoạch tham vọng càng trở nên mong manh hơn khi Abe từ chức vào tháng 9/2007. Nối tiếp đó, Kevin Rudd lên làm Thủ tướng Australia vào tháng 12/2007, chuyển hướng chính sách đối ngoại của nước này từ ưu tiên quan hệ với các đồng minh truyền thống phương Tây sang tăng cường quan hệ kinh tế với Bắc Kinh, rút lui khỏi cuộc họp Quad vào tháng 2/2008. Trong khi đó, Mỹ vướng vào cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cần hợp tác với Trung Quốc để vực dậy nền kinh tế; còn Ấn Độ thì thận trọng tránh đối đầu trực tiếp với Bắc Kinh. Thế là, chỉ trong vòng hơn một năm kể từ khi được nhen nhóm, Quad rơi vào tình trạng đóng băng.
Mãi đến tháng 11/2017, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (East Asia Summit) tại Manila, các quan chức cấp cao của Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ mới nối lại cuộc họp Quad sau gần một thập kỷ gián đoạn. Sự tái lập này một phần là nhờ sự thúc đẩy mạnh mẽ từ chính quyền Donald Trump. Mặc dù chính sách đối ngoại của Trump mang tính giao dịch và thực dụng cao, nhưng việc hồi sinh Quad thể hiện rõ một cam kết chiến lược, đó là kiềm chế sự trỗi dậy quyết đoán của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Thêm vào đó, so với thập niên trước, tình hình năm 2017 đã có nhiều thay đổi. Ấn Độ vừa trải qua cuộc đối đầu căng thẳng với Trung Quốc tại cao nguyên Doklam, còn Australia ngày càng lo ngại trước các hoạt động can thiệp và ảnh hưởng chính trị của Bắc Kinh. Trong bối cảnh đó, cả bốn nước đều có tâm thế sẵn sàng cùng nhau hợp tác. Tuy nhiên, để tránh thổi bùng căng thẳng và trấn an những e ngại, đặc biệt là từ phía Ấn Độ, Quad tái lập dưới hình thức mềm dẻo hơn: không nhấn mạnh vào cấu trúc an ninh hay quân sự, mà tập trung vào việc thúc đẩy “trật tự dựa trên luật lệ” (rule-based order), tự do hàng hải, và xây dựng khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Sau đó, dưới thời của Tổng thống Mỹ Joe Biden (2021 - 2025) và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio (2021 - 2024), Quad đã có bước chuyển mình quan trọng từ một diễn đàn phối hợp lỏng lẻo sang một cơ chế hợp tác được thể chế hóa sâu rộng hơn. Cả Washington và Tokyo đều xem Quad là một cấu phần chiến lược không thể thiếu trong việc định hình trật tự Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương dựa trên luật lệ.
Trên cơ sở đó, từ năm 2021, các Hội nghị Thượng đỉnh Quad ở cấp lãnh đạo đã trở thành sự kiện thường niên, góp phần củng cố cam kết chính trị ở cấp cao nhất. Đáng chú ý nhất là Hội nghị lần thứ tư, tổ chức ngày 21/9/2024 tại Wilmington (bang Delaware, Mỹ), nơi Tổng thống Biden tuyên bố dứt khoát và đầy tự tin rằng “Quad ở đây và sẽ tiếp tục hiện diện lâu dài” (Quad is here to stay).
Không ít thành tựu
Trong hai thập kỷ qua, Quad đã không ngừng mở rộng phạm vi hợp tác nhằm ứng phó với những thách thức cấp bách nhất ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong đó, an ninh hàng hải là trụ cột hợp tác then chốt của nhóm. Vào năm 2022, Quad đã đề ra sáng kiến Đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về Nhận thức Lĩnh vực Hàng hải (Indo - Pacific Maritime Domain Awareness - IPMDA), nhằm hỗ trợ các quốc gia trong khu vực tăng cường năng lực giám sát biển và bảo vệ chủ quyền vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), đặc biệt trong bối cảnh các mối đe dọa phi truyền thống như đánh bắt cá bất hợp pháp, buôn lậu và xâm phạm vùng biển ngày càng gia tăng.
Không giống như các sáng kiến an ninh truyền thống mang tính quân sự, IPMDA hoạt động chủ yếu dựa trên nền tảng công nghệ và chia sẻ dữ liệu. Cốt lõi của chương trình là việc sử dụng hình ảnh vệ tinh thương mại và hệ thống cảm biến khu vực để cung cấp thông tin gần thời gian thực về các hoạt động hàng hải. Thông qua IPMDA, các quốc gia nhỏ, đặc biệt là các đảo quốc tại Thái Bình Dương và ven Ấn Độ Dương (như Quần đảo Solomon, Vanuatu…), có thể tiếp cận dữ liệu miễn phí nhằm giám sát tàu thuyền trong vùng biển của họ, kể cả những “tàu đen” (dark ships) cố tình tắt hệ thống định vị AIS (là một hệ thống tự động giúp tàu thuyền truyền và nhận thông tin về vị trí, tốc độ và hướng đi để tăng cường an toàn hàng hải) nhằm tránh bị phát hiện.
Cho đến nay, Trung tâm Kết hợp Thông tin (IFC - IOR) đặt tại Gurugram (Ấn Độ) đang đóng vai trò then chốt trong mạng lưới này. IFC - IOR hiện tiếp nhận các sĩ quan liên lạc quốc tế từ ít nhất 12 quốc gia, trong đó có cả các thành viên Quad, và các nước ven biển như Maldives, Seychelles, Sri Lanka và Mauritius. Ngoài ra, IPMDA còn được kết nối với các trung tâm giám sát khu vực tại Singapore, Vanuatu và Quần đảo Solomon, tạo thành một mạng lưới liên kết xuyên Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Hai năm sau, Quad đã khởi động Sáng kiến Đào tạo Hàng hải ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Maritime Initiative for Training in the Indo - Pacific - MAITRI), nhằm huấn luyện các quốc gia ngoài Quad nâng cao năng lực bảo vệ chủ quyền biển. Ấn Độ dự kiến sẽ đăng cai hội thảo đầu tiên về MAITRI trong năm nay.
Điểm đáng chú ý là các sáng kiến như IPMDA và MAITRI không chỉ phục vụ mục tiêu an ninh, mà còn gắn liền với các mục tiêu phát triển bền vững, nhất là đối với các quốc đảo đang đối mặt với nhiều thách thức an ninh phi truyền thống. Các vấn đề cấp bách như đánh bắt cá bất hợp pháp, thảm họa khí hậu, hay khủng hoảng nhân đạo trên biển đều đòi hỏi khả năng cảnh báo sớm và phối hợp ứng phó mà Quad đang từng bước cung cấp thông qua chia sẻ dữ liệu gần thời gian thực.
Thêm vào đó, một bước tiến đáng chú ý khác là tại Hội nghị Thượng đỉnh Delaware năm 2024 các bên đã thống nhất rằng sĩ quan của Australia, Ấn Độ và Nhật Bản sẽ tham gia cuộc diễn tập phối hợp trên một tàu tuần duyên Mỹ. Đây sẽ là bước khởi đầu cho sáng kiến thành lập lực lượng phối hợp “Quad-at-Sea” mà bốn nước đã thống nhất trong Hội nghị trên, hướng tới mục tiêu nâng cao khả năng tương tác và phối hợp thực địa giữa các lực lượng tuần duyên của nhóm.
Một lĩnh vực khác ghi nhận kết quả tích cực là y tế cộng đồng. Vào năm 2023, nhóm đã khởi động Quan hệ Đối tác An ninh Y tế Quad (Quad Health Security Partnership), với mục tiêu thúc đẩy điều phối và chuẩn bị đối phó với dịch bệnh khu vực. Đồng thời, các nước cũng đề ra sáng kiến Quad Cancer Moonshot, nhằm hướng đến đẩy lùi ung thư cổ tử cung, một vấn đề y tế nghiêm trọng tại nhiều quốc gia đang phát triển trong khu vực. Những nỗ lực này thể hiện cam kết của Quad không chỉ về an ninh, mà còn vì phúc lợi dài hạn của người dân khu vực.
Bốn quốc gia cũng ghi dấu ấn ở lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực, thông qua việc trao các suất học bổng, từ đó tạo điều kiện cho những hoạt động trao đổi học thuật và nghiên cứu giữa sinh viên, học giả và các trung tâm đổi mới. Hành động cụ thể là tại Hội nghị Thượng đỉnh Delaware, Ấn Độ đã công bố trao 50 suất học bổng, với tổng trị giá khoảng 500.000 USD cho sinh viên trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương theo học chương trình kỹ sư bốn năm tại các trường kỹ thuật do chính phủ nước này cấp.
Trong khi đó, chương trình Quad Fellowship, kết hợp với Viện Giáo dục Quốc tế (Institute of International Education, có trụ sở tại Mỹ) cho đến nay đã chào đón lứa nghiên cứu sinh thứ hai, và lần đầu có bao gồm suất cho các nước ASEAN. Những người nhận học bổng này hiện đang theo học tại Tokyo, do chính phủ Nhật Bản tài trợ.
Còn nhiều hạn chế
Phải thừa nhận rằng, dù có những nỗ lực nhất định, song cho đến nay, nhiều cam kết của Quad vẫn chưa được chuyển hóa thành kết quả cụ thể. Đến hết năm 2024, các sáng kiến về cơ sở hạ tầng hay “hàng hóa công” (y tế, giáo dục…) do Quad cung cấp vẫn còn khá khiêm tốn, nếu không muốn nói là mờ nhạt.
Cụ thể, chương phân phối vaccine COVID-19, từng được coi là “ngọn cờ đầu” thể hiện năng lực hành động của nhóm, rốt cuộc lại đến trễ và không đạt kỳ vọng ban đầu. Mặc dù 400 triệu liều đã được cung cấp, song con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mục tiêu ban đầu là một tỷ liều. So sánh với Trung Quốc, chỉ riêng một mình cường quốc này đã tài trợ cho các nước trên toàn cầu tổng cộng 239,1 triệu liều vaccine, đứng đầu thế giới trong giai đoạn 2020 - 2022.
Trong lĩnh vực giáo dục, chương trình học bổng Quad mới chỉ được triển khai ở quy mô hạn chế, với Ấn Độ là nước duy nhất công bố 50 suất học bổng kỹ thuật dành cho sinh viên khu vực. Tuy nhiên, ngay cả sáng kiến này cũng bị chỉ trích vì phân bổ không đều, khi có đến 80% kinh phí dành cho sinh viên từ các nước thành viên Quad, trong khi chỉ 20% dành cho sinh viên ASEAN, con số quá nhỏ để tạo ra tác động chiến lược thực sự.
Ngay cả sáng kiến nổi bật như IPMDA cũng chỉ cung cấp dữ liệu vệ tinh thương mại chứ không chia sẻ thông tin tình báo hoặc dữ liệu có giá trị chiến thuật. Các “sản phẩm hiện hữu” của Quad đến cuối năm ngoái, nếu có thể liệt kê, chỉ bao gồm chương trình học bổng kỹ thuật nói trên, khoản tài trợ trị giá 140 triệu USD cho hệ thống cáp dưới biển ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và một mạng Open RAN (kiến trúc mạng viễn thông mở, cho phép các nhà mạng sử dụng thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau thay vì bị phụ thuộc vào một hãng duy nhất) được triển khai tại Palau. Dù các sáng kiến này mang lại giá trị nhất định, chúng vẫn chưa đủ để “thay đổi cuộc chơi” hoặc tạo ra chuyển biến chiến lược sâu sắc trong khu vực.
Trong khi đó, Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road Initiative) của Trung Quốc, dù gặp không ít chỉ trích và đang chững lại tại một số nơi, vẫn tiếp tục khẳng định vị thế qua các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn. Bắc Kinh hiện là đối tác thương mại lớn nhất của phần lớn các nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và ngày càng tích cực quảng bá vai trò lãnh đạo của mình tại Nam Bán cầu (Global South) như một mô hình thay thế cho trật tự quốc tế do phương Tây dẫn dắt. Trong một so sánh trực quan hơn, khi Quad tuyên bố đầu tư 140 triệu USD vào cáp dưới biển, thì Trung Quốc cùng năm đó đã công bố kế hoạch xây dựng một mạng cáp riêng trị giá tới 500 triệu USD, giúp kết nối châu Á, Trung Đông, và châu Âu.
Về lý thuyết, các quốc gia thành viên Quad vẫn có thể triển khai các dự án đơn phương hoặc song phương có quy mô lớn hơn bên ngoài khuôn khổ nhóm. Tuy nhiên, chính ở cấp độ nhóm, Quad vẫn chưa thể chứng minh rằng họ có đủ nguồn lực tập thể (cả tài chính lẫn cam kết chính trị) để trở thành đối trọng thực sự với sức mạnh kinh tế và tầm ảnh hưởng đang gia tăng của Trung Quốc trong khu vực.
Hạn chế tài chính của Quad một phần phản ánh những ràng buộc trong nước. Các thành viên dường như vẫn ưu tiên hình thức viện trợ song phương hoặc các sáng kiến quốc gia hơn là đóng góp cho các chương trình khu vực có tính chất liên chính phủ như Quad. Tuy nhiên, đối với các nước trong khu vực, sự thiếu đầu tư của Quad có thể bị nhìn nhận như một tín hiệu của sự thiếu quan tâm và thiếu tinh thần sẵn sàng hành động.
Bên cạnh đó, kể từ khi tái lập Quad (năm 2017) đến nay, Nhật Bản đã trải qua bốn đời thủ tướng (Abe Shinzo, Yoshihide Suga, Fumio Kishida, Shigeru Ishiba), Australia trải qua ba đời lãnh đạo (Malcolm Turnbull, Scott Morrison, Anthony Albanese), còn Mỹ chứng kiến hai lần chuyển giao tổng thống (Trump sang Biden, rồi quay trở lại Trump). Những biến động chính trị và “thay máu” liên tục như vậy có thể cũng là nguyên nhân khiến các nước thành viên Quad gặp khó khăn trong việc duy trì tính nhất quán và cam kết mạnh mẽ về chính sách.
Quad vẫn sẽ duy trì ảnh hưởng đáng kể
Quad có thể vẫn chưa tạo ra nhiều thành tựu đột phá, tồn tại nhiều hạn chế, nhưng nếu nhìn dài hạn, nhóm này đang dần định hình như một thể chế tiểu đa phương chiến lược, giúp cung cấp những hỗ trợ và cơ chế hợp tác có lợi cho việc đối phó với những thách thức ngày càng đa dạng và cấp thiết ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong một thời đại mà cạnh tranh quyền lực nước lớn không chỉ còn là vấn đề “an ninh cứng” (các biện pháp bảo vệ an ninh dựa trên sức mạnh quân sự, vũ khí, và khả năng răn đe), mà còn là “an ninh mềm” (các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh lương thực, nước sạch, khủng hoảng nhân đạo, tội phạm xuyên quốc gia…), việc điều phối và cung cấp hàng hóa công cũng đang trở thành khía cạnh cạnh tranh chiến lược quan trọng, và Quad đang phần nào đảm nhận vai trò này.
Một yếu tố then chốt giúp Quad duy trì ổn định trong giai đoạn hiện tại chính là khả năng vượt qua các biến động chuyển giao chính trị trong nước của các thành viên, điều đã từng khiến nhóm “sụp đổ” một lần vào năm 2007 - 2008. Tại Mỹ, việc chuyển giao quyền lực tổng thống từ Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu (2017 - 2021) sang Joe Biden không làm suy giảm cam kết của Mỹ với Quad, mà như đã đề cập, chính Biden đã giúp thể chế hóa nhóm.
Khi Trump quay trở lại nhiệm kỳ hai, (từ đầu năm nay), những nghi ngờ về sự tồn tại của Quad đã xuất hiện, bởi nhà lãnh đạo này nổi tiếng là người hoài nghi, thậm chí không tin tưởng các thể chế và khuôn khổ đa phương. Tuy nhiên, Quad có lẽ là ngoại lệ, bởi chính Trump đã khôi phục nhóm này vào năm 2017, và chỉ vài giờ sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, cuộc họp đầu tiên cấp ngoại trưởng của các thành viên Quad đã được tổ chức, do Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, chủ trì. Ngày 1/7, một cuộc họp tương tự đã diễn ra, và một lần nữa, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ là người chủ trì.
Tại Australia, chính phủ dưới thời Thủ tướng Anthony Albanese hiện không thay đổi định hướng của chính phủ tiền nhiệm về Quad. Một thành viên khác là Nhật Bản, dù liên tục chuyển giao Thủ tướng từ Abe Shinzo đến Fumio Kishida, và gần đây là Shigeru Ishiba, nhưng sự nhất quán của Đảng Dân chủ Tự do cầm quyền giúp Tokyo duy trì lập trường gắn bó với nhóm.
Ấn Độ là quốc gia duy nhất trong nhóm Quad chưa trải qua sự chuyển giao lãnh đạo trong nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, đảng đối lập Quốc Đại (National Congress) cũng không thách thức chính sách đối ngoại của Thủ tướng Narendra Modi và đảng Bharatiya Janata cầm quyền. Hơn nữa, trước cuộc tổng tuyển cử vào tháng tư năm ngoái, Quốc Đại đã cam kết sẽ “duy trì tính liên tục” (uphold continuity) trong đường lối đối ngoại nếu nắm quyền.
Cơ hội tồn tại của Quad cũng tăng lên trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực xấu đi rõ rệt. Nhật Bản đối mặt với hoạt động quân sự leo thang của Trung Quốc quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và các vụ thử tên lửa của Triều Tiên bay qua không phận xứ sở mặt trời mọc. Trong khi đó, Australia có sự căng thẳng nhất định với Trung Quốc về các cáo buộc can thiệp chính trị nội bộ và cách Bắc Kinh xử lý tình hình Hong Kong. Bên cạnh đó, Ấn Độ đặc biệt quan ngại về vấn đề an ninh biên giới kể từ năm 2020, khi Trung Quốc tiến hành triển khai lực lượng quân sự để gây sức ép lên khu vực biên giới tại dãy Himalaya, gây nên căng thẳng kéo dài giữa hai nước.
Trên cơ sở đó, các thành viên Quad không chỉ tìm cách củng cố quan hệ song phương, mà đồng thời còn tăng cường quan tâm đến các cơ chế an ninh tập thể. Nhật Bản không chỉ đẩy mạnh liên minh với Mỹ mà còn thể hiện tham vọng hình thành một “NATO châu Á” (như lời của Thủ tướng Ishiba). Dù ý tưởng này có phần quyết đoán và nặng tính an ninh nhưng cho đến nay, nó vẫn “dậm chân tại chỗ”. Lý do là vì không nhiều quốc gia trong khu vực sẵn sàng ủng hộ “NATO châu Á”, do một cơ chế an ninh như vậy có nguy cơ va chạm với lợi ích của Trung Quốc và kích hoạt các biện pháp trả đũa từ Bắc Kinh.
Bên cạnh đó, vào năm 2021, Australia đã ký hiệp ước AUKUS với Anh và Mỹ, với trọng tâm là đóng tàu ngầm hạt nhân và hợp tác về công nghệ quốc phòng. Các quốc gia là Australia, Anh và Mỹ cũng đang thảo luận việc xem xét mời Nhật Bản tham gia Trụ cột II của AUKUS (phần không liên quan đến hạt nhân). Những cơ chế hợp tác song song này không nhằm thay thế Quad, mà chủ yếu nhằm bổ sung và gia cố nền tảng chiến lược chung mà nhóm đại diện.
Đồng thời, Quad hiện nay không còn là một sáng kiến “mỏng manh” như năm 2007, chỉ tồn tại khi điều kiện thuận lợi. Thay vào đó, Quad dần trở thành một cấu trúc bán thể chế, thích nghi với môi trường cạnh tranh quyền lực lâu dài, và đóng vai trò bổ trợ cho các cam kết an ninh song phương đang tồn tại. Đặc biệt, các nhà lãnh đạo Quad đã chú ý tránh công khai gọi Trung Quốc là “đối thủ” (một cách tiếp cận nhằm tránh gây khó xử cho Ấn Độ). Việc tôn trọng và thừa nhận việc New Delhi tiếp tục duy trì chính sách không liên kết, trong khi vẫn tham gia thực chất với Quad, là chìa khóa cho sự bền vững của nhóm trong tương lai.
***
Tóm lại, sau hai thập kỷ với nhiều thăng trầm, Quad đã đạt được những thành tựu nhất định về hợp tác an ninh hàng hải, y tế cộng đồng và giáo dục. Tuy nhiên, không thể phủ nhận thực tế rằng, các sáng kiến trên mọi lĩnh vực của Quad vẫn còn manh mún, chưa đạt được những dấu ấn mang tính bước ngoặt. Dù vậy, trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực ngày càng phức tạp, cơ hội tồn tại và phát triển của Quad vẫn là tương đối sáng sủa, dù không chắc chắn về triển vọng tạo ra những thành tựu mang tính đột phá.
Bài viết này thuộc ấn bản đặc biệt với chủ đề “Triển vọng khối Quad trước những biến động mới ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”.
Từ khoá: Quad Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tiểu đa phương cuộc thi viết
